دسته: تحلیل

تحلیل فیلم آلیتا: فرشته‌ی نبرد
تحلیل فیلم آلیتا: فرشته‌ی نبرد


آلیتا: فرشته‌­ی جنگ (Alita: Battle Angel) یک فیلم علمی-تخیلی است که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد و اقتباسی از کتاب آلیتا فرشته­‌ی جنگ، اثر یوکیتو کیشیرو نویسنده‌ی ژاپنی است. این فیلم در رده‌ی نوجوانان جذابیت خاص خود را دارد و از یک ابر قهرمان زن رونمایی می‌کند که این امر به نوبه‌ی خود برای دختران نوجوان، حس الگوگیری و شبیه شدن را به همراه دارد.


داستان فیلم، جنگ دنیای پایین با دنیای بالاست! مردم دنیای پایین در حسرت رفتن به دنیای بالا هستند؛ اما آلیتا به کمک دوستان خود درصدد آن است که با دنیای بالا بجنگد و آن را نابود کند؛ زیرا رئیس دنیای بالا انسان پلیدی است که از رنج مردم دنیای پایین لذت می‌برد و درصدد بهره‌کشی از آنان است. آلیتا یک منجی غیرانسانی برای انسان‌های دنیای پایین است! او شخصیتی مهربان، مظلوم و عدالت‌­طلب دارد که در پس هویت او یک منجی را نشان می‌­دهد؛ اما مشکل این فیلم در خود شخصیت آلیتا نهفته است! در حقیقت آلیتا منجی انسان در راه احقاق حق نیست؛ بلکه او فرشته‌ی جنگ با خداوند است و قصد دارد در مبارزه با خداوند، او را به کام مرگ بکشاند. آلیتا به دنبال احقاق حق از خدای ظالمی است که نگاهش به مخلوقات، تنها یک نگاه منفعت‌طلبانه است!


دنیای پایین نمادی از زمین است و دنیای بالا نمادی از بهشت و جهان پس از مرگ! اندیشه‌ی دین‌ستیز غربی که سال‌هاست با نمایش این دست از ‌فیلم‌ها، به دنبال فرار از شرعیات و تن دادن به نفسانیات انسان است؛ این‌بار بی‌پروا برای نوجوانان از جنگ با خدا سخن می‌گوید!

فیلم آلیتا در لایه‌های پنهان خود دیرین‌گونه‌ی آفرینش و هبوط حضرت آدم (ع) و شیطان را به تصویر می‌کشد. آلیتا ۳۰۰ سال دشمن مردم دنیای پایین بوده است؛ اما اکنون در اتحادی استراتژیک با انسان‌ها، تصمیم دارد تا با خدا بجنگد و انسان را از حسرت رفتن به دنیای بالا خلاص کند؛ چراکه مدعی است که در دنیای بالا چیزی وجود ندارد و سعادت و خوشبختی در دنیای پایین و در تعاملات انسانی محقق خواهد شد! بیان این موضوع در این فیلم به تحولات معرفتی غرب، از مسیحیت به کفرکیشی اشاره دارد. غرب در سده‌های میانه و در اوج حاکمیت کلیسا، شیطان را دشمن انسان می‌داند؛ اما با ورود به دوران ترنس مدرن، شیطان جایگاه مرکزی پیدا کرده و در اتحاد با انسان‌ها، به مبارزه با خداوند مشغول است. انسان غربی که در روزگار برتری مسیحیت در کلیسا ابلیس را دشمن انسان می‌پنداشت، با عبور از دوران‌های خشونت مذهبی کلیسا و ظلم قرون وسطی، وارد دوران مدرن شد و با نفرت از خشونت‌ها و جنگ‎‌های جهانی دوره‌ی مدرن، وارد عصر پست مدرن شد تا التیامی برای این همه ناکامی معرفتی خود بیاید؛ اما شوربختانه باز هم مسیری اشتباه انتخاب کرد و در وادی تفرد و خودمحوری پست مدرنیزم غرق شد و اینک که بار دیگر از اشتباه خود توبه کرده است، در دوره‌ی ترنس مدرن دست به دامان شیاطین برده تا بلکه رنج قرن‌ها ناکامی را در دامن ابلیس گریه کند!! عصر ترنس مدرن، عصر دلتنگی انسان برای معنویت و هویت حقیقی انسان است؛ اما حیف که باز هم در مسیری اشتباه، به‌جای بازگشتن به توحید و حاکمیت «الله»، به شیاطین پناه برده‌اند!

آلیتا همان شیطانی است که برای نجات انسان آمده و هدف اصلی فیلم، مبارزه با خدایی است که «نُوا» نام دارد. واژه‌ی نوا به معنی ستاره‌ای است که مدتی نورش زیاد می‌شود و بعد کم‌کم به تاریکی می‌رود تا خاموش و نابود شود. برگزیدن این نام برای خدای موجود در فیلم، یادآور اعتقاد فردریش نیچه است که: «خدا مُرد»!؛ زیرا با گذر از عصر کلیسا و تماشای پیشرفت‌های صنعتی، بشر غربی به این نتیجه رسید که از خدا برتر است و انسان با تکیه بر توان خود، مرکز و محور عالم است و خدا دیگر کاری به عالم ندارد و در پایان نیز، نیچه اعلامیه‌ی مرگ خدا را منتشر کرد!

در اصل این فیلم، دیرین‌گونه‌ی آفرینش را به تصویر می‌کشد؛ اما حقیقت آفرینش را وارونه جلوه داده است. در دیرین‌گونه‌ی آفرینش انسان، شیطان از فرمان سجده بر حضرت آدم (ع) تکبر ورزید و از جایگاه خود سقوط کرد و از درگاه خداوند بیرون شد. آلیتا نیز یک فرشته‌ی سایبورگ (ربات هوشمندی که هم از سیستم ارگانیک و هم از سیستم مکانیک بهره می‌برد) است که سقوط کرده و با یک سن ۳۰۰ ساله، یادآور «جن» بودن ابلیس و سن زیاد او نسبت به انسان‌هاست! آلیتا ویژگی‌های برتری دارد که دقیقا در دید انسان مؤمن، خاطره‌ی این زیاده‌گویی ابلیس در برابر خداوند را تداعی می‌کند: انسان را از خاک آفریدی و مرا از آتش، من از انسان برترم!!

نُوا که رئیس دنیای بالا می‌باشد، ویژگی‌های دارد که با ویژگی خداوند هستی مطابقت دارد: نُوا می‌تواند در افرادی که می‌خو‌اهد حلول کند، همه جا هست، دیده نمی‌شود و همه را می‌بیند (شاهد پشت چشم‌هاست!)، قدرت زیادی دارد و می‌تواند هرکه را که می‌خواهد به دنیای پایین تبعید کند. نُوا یک زوج را به‌خاطر تولد فرزندی معلول به دنیای پایین تبعید کرده است که این موضوع نیز به دیرین‌گونه‌ی هبوط حضرت آدم (ع) و حوا اشاره دارد و به اصلاح نژاد نازی‌ها و سکانسی از فیلم «۳۰۰» نیز تنه می‌زد و درصدد بیان این موضوع است که خداوند هویتی ظالمانه دارد و تنها به فکر پاک‌سازی عالم بالا از هرگونه نقصی است و حاضر به پذیرش گناهان و نقص‌های انسان نیست!!! این زوج تبعیدی که در پایان با کمک به آلیتا، از رفتن به دنیای بالا پشیمان می‌شوند؛ همان حضرت آدم (ع) و حوا هستند که در اتحادی نفرت‌انگیز با دشمن خودشان یعنی آلیتای شیطان، درصدد مبارزه با دنیای بالا هستند!!

در این فیلم ایمان به آخرت مورد هجمه قرار می‌گیرد و این‌گونه القا می‌شود که وعده‌های داده شده در مورد سعادت و رفتن به عالم برتر دروغ بوده و صاحب آن عالم برتر، یک موجود ظالم و شیطان صفت است که آلیتای جنگ‌جو در همراهی با انسان، قصد مبارزه با او را دارد.

در سکانس‌های پایانی فیلم، مکالمه‌ای بین نوا و آلیتا وجود دارد که مکالمه‌ی بین خدا و شیطان در زمان آفرینش حضرت آدم (ع) و سجده نکردن شیطان بر آدم (ع) است. خداوند به شیطان فرمود: در حقیقت تو تا روز و زمان معینی از مهلت‏‌یافتگانی و شیطان گفت به عزتت سوگند همه‌ی آن‌ها را گمراه خواهم کرد! (آیات ۸۰، ۸۱ و ۸۲ سوره‌ی مبارکه‌ی ص) در دیالوگ این فیلم نیز، به‌صورت کاملا ماهرانه شیطان را پیروز معرفی می‌کند و این‌گونه القا می‌کند که خدا شیطان را دست کم گرفت و نابود خواهد شد!

 نُوا: وقتی از این‌جا بری بیرون کسی جلوت رو نمی‌گیره، همین یک‌بار.

آلیتا: من برای کارهام به اجازه‌ی تو نیاز ندارم، بقیه شاید. تو بزرگ‌ترین اشتباه زندگیتو کردی!

نوا: چه اشتباهی؟

آلیتا: که یکی مثل منو دست کم گرفتی!

نُوا

 فیلم آلیتا: فرشته مرگ، با وارونه کردن داستان آفرینش و هدف خلقت، ایمان به خدا، ایمان به معاد و ایمان به پیامبران (علیهم‌السلام) را به‌وضوح مورد خدشه قرار می‌دهد و خداوند حکیم را به‌جهت ظلم به بندگان مورد مواخذه و لایق مجازات و نابودی می‌داند! این فیلم حتی روایت حقیقی از منجی عالم بشریت را که در وجود نازنین حضرت بقیه‌الله رقم می‌خورد، وارونه کرده و با معرفی یک منجی غیرانسانی (که مشخص شد ابلیس و لشکریان شیطان‌صفت او هستند) انسان را شیفته‌ی این منجی معرفی می‌کند تا جایی‌که پسر مورد علاقه‌ی آلیتا، از رفتن به دنیای بالا منصرف می‌شود و به آلیتا می‌گوید: ممنونم تو منو نجات دادی! آلیتا یک شخصیت ضددینی در یک فیلم ضددینی است و اولین و آخرین هدف این فیلم تنها یک چیز است: جنگ با خدا!

سعیده قوامی‌عادل – مهدیه حسین‌آبادی

ads